حسين فاطمى
72
گنجينه اخلاق ( جامع الدرر فاطمى ) ( فارسى )
سه تا از آن نه امر دربارهء تربيت و تأديب نفس است و سه تا از آنها دربارهء حلم و بردبارى است و سه تا از آنها دربارهء علم و دانش است ؛ پس اى عنوان ! آنها را بهخاطر بسپار و مبادا در عمل به آنها از تو سستى و تكاهل سرزند ! عنوان بصرى گفت : من دلم و انديشهام را فارغ و خالى نمودم تا آنچه را كه حضرت مىفرمايد بگيرم و اخذ كنم و به آن عمل نمايم . پس حضرت فرمود : امّا آن چيزهايى كه راجع به تأديب نفس است آنكه : مبادا چيزى را بخورى كه به آن اشتها ندارى ؛ چرا كه در انسان ايجاد حماقت و نادانى مىكند و چيزى مخور مگر آنگاه كه گرسنه باشى و چون خواستى چيزى بخورى از حلال بخور و نام خدا را ببر و بهخاطر آور حديث رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله را كه فرمود : هيچوقت آدمى ظرفى را بدتر از شكمش پر نكرده است . بناء عليهذا اگر بهقدرى گرسنه شد كه ناچار از تناول غذا گرديد ، پس به مقدار 3 / 1 ظرفيّت شكم خود را براى طعامش بگذارد و 3 / 1 آن را براى آب و يك سوم ديگر را براى نفس كشيدن . و امّا آن سه چيزى كه راجع به بردبارى و حلم است ؛ پس كسىكه به تو بگويد : اگر يك كلمه بگويى ده تا مىشنوى ، به او بگو : اگر ده كلمه بگويى يكى هم نمىشنوى ! و كسىكه تو را شتم و سبّ نمايد و ناسزا گويد ، به وى بگو : اگر در آنچه مىگويى راست گويى ، من از خدا مىخواهم تا از من درگذرد و اگر در آنچه مىگويى دروغ گويى ، پس از خدا مىخواهم تا از تو درگذرد . و اگر كسى تو را بيم دهد كه به تو فحش خواهم داد و ناسزا خواهم گفت ، تو او را مژده بده كه من دربارهء تو خيرخواه مىباشم و مراعات تو را مىنمايم . و امّا آن سه چيزى كه راجع به علم است ، پس ، از علما بپرس آنچه را كه نمىدانى و مبادا چيزى را از آنها بپرسى تا ايشان را به لغزش افكنى و براى آزمايش و امتحان كردن آنها بپرسى ! ؟ و مبادا كه از روى رأى خودت به كارى دست زنى و در جميع امورى كه راهى به احتياط و محافظت از وقوع در خلاف امر دارى احتياط را پيشهء خود ساز و از فتوا دادن بپرهيز همانطور كه از شير درنده فرار مىكنى و گردن خود را پل عبور براى مردم قرار نده . اى بندهء خدا ( ابا عبد اللّه بصرى ) ديگر برخيز از نزد من ؛ چرا كه تحقيقا براى تو خيرخواهى كردم و ذكر و ورد مرا بر من فاسد مكن ؛ زيرا كه من مردى هستم كه روى